Meet & Greet Job de Keijzer

Job de Keijzer liep vroeger in een pak bij grote chemische bedrijven rond en praatte in het Engels over logistiek, nu doceert hij met plezier Duits. Hij verbaast zich over de taalontwikkeling bij zijn tweeling van amper twee jaar oud en stoort zich daar in het geheel niet aan hun taalfouten. In tegendeel, hij is blij wanneer hij een heus werkwoord kan ontwaren, ook al wordt het structureel in de infinitief gebruikt. In zijn spaarzame vrije tijd maakt hij muziek op bruiloften en partijen. Muziek heeft hij zich voornamelijk zelfstandig eigengemaakt op basis van nieuwsgierigheid. Hij wordt uitzinnig wanneer hij dezelfde nieuwsgierigheid bij zijn leerlingen ontwaart.

Wie gaat rap het onkruid wieden in de Nederlandse hiphop?

‘Huts a niffauw, doe normaal a niffauw!’

The Blockparty, Mouad Locos en een trits andere MC’s, kwam onlangs met een obsceen hiphopliedje op de proppen dat bij de middelbare scholieren insloeg als een bom. Het was de Watskeburt van 2018, maar dan vuiger. Puberende jongens riepen te pas en te onpas “Huts!” en waanden zich – door de kennis van nieuwe woorden – binnen de gelederen van een gevaarlijke onderklasse.

Hiphopmuziek, volgens connaisseurs in 1973 geboren in de onderklassen van de Bronx tijdens een feestje met DJ Kool Herc, heeft sinds de vroege jaren ’90 ook haar intrede gedaan in Nederland. Extince, Def P en Brainpower waren mannen van het eerste uur. Met name die laatste twee rapten in het Nederlands; dat was nieuw. Commercieel succes was destijds uitsluitend beschikbaar voor de meer gepolijste hiphop tracks (Spraakwater, Het Land Van, Dansplaat, Leipe Mocroflavour). Andere rappers (Opgezwolle, Terilekst, Sjaak) bleven in de marges van de underground en werden minder gedraaid op MTV of TMF. Zo ging dat. Niet alleen taalkundig moest een track interessant zijn, ook sound en beat moesten lekker in het gehoor klinken. Daarbij waren sommige onderwerpen niet salonfähig. Er moest aan ongeschreven regels voldaan worden, om door mainstream media opgepikt te worden.

Tegenwoordig gaat dat anders; YouTube, Spotify en Instagram bieden rappers alternatieven om hun muziek aan de man te brengen. TMF bestaat niet meer en MTV zendt geen muziek meer uit. Jongeren kijken sowieso nauwelijks TV en luisteren weinig naar de radio. Platforms en radiostations als 101barz en FunX (betaald van publieke gelden) beseffen dit maar al te goed en bieden daarom – om relevant te blijven – ruimte aan rappers die vroeger underground zouden zijn gebleven, maar door sociale media ongekend populair zijn (Dopebwoy, Josylvio, Frenna, Hef, Steen, SMIB, Feis, Boef om er een paar te noemen). Het merendeel van deze mannen – een spittende vrouw is zeldzaam – heeft een andere culturele achtergrond dan hun landgenoten uit Surhuisterveen of Serooskerke. De rappende jonge mannen spreken dezelfde taal doch anders, in hun zorgvuldig geregisseerde clips hebben ze grenzeloze toegang tot vrouwelijk schoon en opzichtige statussymbolen, ze lijken gevaarlijk. O ja. En ze maken veel taalfouten.

Die taalfouten worden – daar ben ik van overtuigd – opzettelijk gemaakt. Misschien als uiting tegen de gevestigde orde, maar misschien ook uit taalkundige luiheid of desinteresse. In Huts vinden we uitspraken als “met die vlindermes”, “ze wilt je niet”, “tattoos op me been” die exemplarisch zijn voor de taalfouten die pubers in het Nederlandse onderwijssysteem tegenwoordig maken. Zou er bij deze leerlingen een directe correlatie bestaat tussen het maken van die fouten en blootstelling aan de nieuwste Nederlandstalige rapmuziek? Misschien kan iemand hier ooit op afstuderen.

De veroorzakers van dit onkruid in de Nederlandse taal houden zich onderwijl druk bezig met de paper chase en lijken mijn bezorgdheid niet te delen. In een interview met FunX over het nummer Huts lijkt Mouad Locos wel vrij correct Nederlands te kunnen spreken. Opvallend is ook hoe de interviewer (tevens de voice-over tussen de kinderprogramma’s van Z@PP door) de obscene inhoud van het liedje niet ter sprake brengt, laat staan de taalfouten.

Multitalent Job de Keijzer over T A A L