Meet & Greet Rieks Veenker

Rieks Veenker heeft een juweel van een voorleesboek gemaakt, afgelopen juli kroop de Sprookjesvogel uit het ei! Natuurlijk heeft Litereet hier aandacht voor. Deze bekende auteur en musicus schreef o.a. Beestige Morabels en De tuinen van Ginder. Hieronder lezen jullie de gastcolumn van Rieks, over sprookjestaal.

Sprookje

In het Groot Etymologisch Woordenboek lees je dat sprookje oorspronkelijk een verkleinvorm is van sproke. Logisch als erover doordenkt. Spreken-sprak-gesproken. Een gesproken vertelling dus. Hoe zit dat met talen om ons heen?

De Britten spreken van fairy tale: een feeërieke vertelling. Vertellen en to tell zijn hoorbaar verwant. Dus ook hier een verband tussen vertellen/spreken en sprookje. Al dan niet door feeën gebracht.

Bij Märchen komt een ander Middelnederlandse woord om de hoek kijken: mare. Zij het, dat net als bij sprookje, de verkleinvorm wordt gebruikt. Bovengenoemd woordenboek spreekt bij mare van een link met het Middelnederlandse woord maer: roem, gerucht, bericht. In ons huidige taalgebruik nog terug te vinden in vermaard.

Als niet-Germaanse taal ligt het Frans in dit geval opvallend dicht bij het Engels: conte de fées. Feeënvertelling.

Doordat sprookje een verkleinwoord is van sproke, heeft door de eeuwen heen de gedachte kennelijk postgevat dat sprookjes enkel bedoeld zijn voor kinderen. Sterker nog. Volwassenen die graag in sprookjes willen blijven ‘geloven’ zijn nooit echt volwassen geworden. Mijns inziens een te kort-door-de-bocht gedachte. Het sprookje mag dan honderd keer een vereenvoudigde versie van de sproke zijn, de achterliggende ‘wijze les’ is nog steeds ook voor volwassenen bedoeld.

Misschien dat juist daarom sprookjes mij zo aanspreken: verhalen geschreven voor én verteld aan kinderen. Zo sla ik twee vliegen in één klap.

Tot slot nog even iets over de fabel. Dit woord heeft, naast fabeltje, de tand des tijds wel glansrijk doorstaan. Overigens noem ik mijn fabels morabels. Moraalridders in fabelvorm. Niemand die bij zo’n nieuwe woord aan kinderverhalen denkt. Net als bij sproke. Dat sproke uit de gratie is geraakt, is jammer. Want hoe zou over de volwassene gesproken worden als het de normaalste zaak van de wereld is dat zij of hij puur voor zichzelf een bundel sproken koopt?